ÇANKIRI’DA ÇEKİLMİŞ EN ESKİ FOTOĞRAF

taş m.
1-Çerkeşli İsmail Efendi, 2- Bilinmiyor, 3- Mecbur Efendi’nin kardeşi(Mahkeme-i Şer’iyyede kâtip), 4- Zencircioğlu Hacı Mustafa Efendi, 5- Bilinmiyor, 6- Çerdek zâde Hacı Mehmet Efendi, 7- Kara Hafız Hoca Efendi, 8- Kayserili Hacı Mustafa Efendi, 9- Hacı Tevfik Efendi, 10- Hacı Evliya Efendi, 11- Mevlevî Şeyhi M. Nuri Dede, 12- Abalı Müftü Abdurrahman Efendi, 13- Arap Binbaşı. (Bu isimleri Hacı Zühtü Kıvçak tespit etmiştir.).  [Kaynak: Aydın Demiröz, 1893-1969 FOTOĞRAFLARLA ÇANKIRI, Çankırı Belediyesi yay., 2001, s.8.]

TAŞ MEKTEP AÇILIŞ (1898)
Aydın Demiröz, 2001 yılında 1893-1969 FOTOĞRAFLARLA ÇANKIRI adıyla bir albüm yayımlamıştı. Çankırı’da çekilmiş-eldeki-en eski fotoğraf, Taş Mekteb’in açılış töreninde çekilmiş ve albümdeki bilgiye göre 1893 tarihlidir. (Şahsi değerlendirmeme göre 1898 yılına aittir)[1] . Demiröz’e göre, Kastamonu’nun Küre İlçesinde bir köşede beklerken şans eseri kaybolmadan bizlere ulaşmış. Bu fotoğrafı, Küreli adı meçhul bir vatandaşımız, soylu bir davranışla lâyık olduğu yere gönderme duyarlığını göstermiş. 1946 yılında Küre’ye giden Çankırılı Hasan Görür’e teslim etmiş. Hasan Görür beyefendi de getirip o zamanki Orta Mektep müdürüne vermiş. Tekel maddeleri nakliyatı yapan Hasan Görür, Küre’de bir kahvehanede çay içerken Çankırılı olduğu öğrenilince, adı meçhul Küreli yanına yaklaşıyor, “Bende Çankırı’nın bir fotoğrafı var. Dedem Osmanlı dönemi paşalarından idi. Çankırı’da yapılan taş mektebin açılışına o da katılmış. Bu fotoğraf ondan bize kaldı. Sana vereyim de Çankırı’ya götür.” diyerek fotoğrafı ona takdim ediyor. Aydın Demiröz 2001’de bunu ülke ve Çankırı kamuoyuna mal ediyor. Emeği geçen herkese şükranlar…Diğer bir iddiaya göre, fotoğraf KIVÇAK ailesinden intikal etmiştir.[2]

Burada yazılı isimlerin fotoğraflarına ulaşmak son derece önemlidir. Meselâ, Hasip Dede(ö.1927)’den önceki Çankırı Mevlevîhanesi Şeyhi Mustafa Nuri Dede, Hacı Evliya Efendi, Abalı Müftü, Hacı Tevfik Efendi  bu fotoğrafta yer almaktadırlar.

Şıpka gazisi, emekli istihkâm yüzbaşısı Dumanlı’lı Hasan Efendi (1846-19 Kasım 1931)’ den bahsettiğimiz yazıda onun “…..ilkokul ve ortaokul öğretmenliği, belediye ve bayındırlıkta mühendis , il genel meclisi üyeliği gibi görevler yapmıştır. Birçok Çankırılının okuryazar olmasını sağladığı gibi, yarım kalan Ertuğrul İdâdi Mektebi inşaatının tamamlanması işini de başarıyla” yaptığını belirtmiştik.  Bu gâzîmize ve fotoğrafta görülen şahsiyetlere sonsuz rahmetler.

FOTOĞRAFIN TARİHİ

Fotoğraf, kanaatime göre 1898 tarihlidir. Zira Taş Mekteb‘in açılışı o yıl yapılmıştır. Kastamonu Gazetesi, açılış haberini 29 Eylül 1898 tarihli nüshasında vermiştir. Açılış da mıuhtemelen bu tarihten en fazla bir hafta önce gerçekleşmiş olmalıdır. Fotoğrafın kendisi de bizi teyid eden kanıtlar sunmaktadır.

Ömer Türkoğlu’nun “Sâlnâmelerde Çankırı”   adlı çalışmasına göre, 1893 yılında Çankırı müftüsü, Ünürlü Büyük Müftü Mustafa Hâzım Efendi’dir. Eğer fotoğraf 1893 tarihli olsaydı, Mustafa Hâzım Efendi’nin fotoğrafını da görme şansımız olacaktı.

Halbuki sâlnâmesi bulunan 1896 ve 1899 yıllarında Çankırı müftüsü Abdurrahman Efendi’dir. Nitekim fotoğrafta  görülen müftü Abalı Abdurrahman Efendi yer almaktadır. Yine H.1317(1899) yılı Kastamonu Salnâmesinde Müftü Abdurrahman Efendi, Meclis-i İdare-i Liva azası; Mevlevî Şeyhi M. Nuri Efendi ve Müftüzâde Hacı Tevfik Efendi Maarif Meclisi âzasıdırlar.


[1]  Mustafa Eski, Ertuğrul İdadi Mektebi’nin hizmete girişini,  Kastamonu Gazetesinde 29 Eylül 1898’de yer alan habere dayanarak Kastamonu Valisi Mehmet Enis Paşa (valiliği 1 Ağustos 1897- 1 Şubat 1906) zamanında olduğu şeklinde kaydetmiştir.(  Mustafa Eski, Kastamonu Valileri, 1838-2000, Ankara -2000) . Fotoğraf 1898 tarihli de olsa eldeki en eski fotoğraf vasfını taşımaktadır.

[2] Öğretmen Yüksel Arslan, “… fotoğrafın aslı şu an Çankırı Güzel Sanatlar Lisesindedir. Aydın Bey’in kataloğunda yayınlanmıştır.  Aslında fotoğrafın arkasında bu isimler yazılıdır.  Hacı Evliya Efendi‘nin torunu ve şu anda İzmit’te yaşayan Zeki Kıvçak‘dan  aldığım bilgilere göre fotoğrafı bağışlayan Kıvçak ailesidir. ” şeklinde bir açıklama yapmıştır.

 

comments
Yeni bir yorum yapın, or trackback from your own site.
Yeniden İmaret Hareketi - Çankırı Araştırmaları Sitesi www.cansaati.org