“Çankırı’ya Has Kelimeler”

The following two tabs change content below.
İbrahim ZENCİRCİ

İbrahim ZENCİRCİ

İbrahim ZENCİRCİ

Latest posts by İbrahim ZENCİRCİ (see all)

Çankırı’ya Has Kelimeler

Derleyen: NESRİN KARPUZCU ŞENTÜRK

Apışmak = Şaşırmak
Ağman yanını gözlemek=Kabahatını, hatalarını çıkarmak için tetikte beklemek
Alih = Sır, işin iç yüzü
Alihine ermek = Sırrını öğrenmek
Allek = Düzenbaz
Eğsiran = Hamur kazıma aleti
Ezazil = Rezil, üstü başı pis olan
Çıldır çıldır = Çok sulu yemek
Çörten = Su arklarından bahçeye açılan deliğin ağzı
Dımdızlak kalmak = Herşeyi kaybetmek, fakirleşmek
Gılgıç = Zayıf
Gıdış gıdış yürü = Yavaş yavaş
Helke = Kova, bakraç
Kakaç = Tuzlanıp kurutulan et
Kesmük = Ekşimiş süt
Köpene = Bebeklerin sarıldığı pamuklu bez
Lafın temsili = Örneğin, mesela
Midare etmek = Minnet etmek
Deli mintaze = Fazla titiz
Nahak yere = Sebebsiz, boş yere
Neminam = Ne yapayım, bana ne
Nencağız = Ne kadar, azıcık şey
Negnan = Ne yaparsın, neyine gerek
Nörüyon = Ne yapıyorsun?
O na duta = Onun yerine
Onculayın = Onun gibi
Ondan kelli = Ondan sonra
Öcüm öcüme gitmek = Lades tutuşmak
Ölüğün körü = Kızgınlıkla söylenen ters bir cevap (git başımdan gibi)
Peçük = Kuyruk sokumu
Pelezimek = Heyecanlanmak
Pepil pepil etmek = Kekemece konuşmak
Pirebolu = Arı pisliği
Sardakıl olmak = Tutup bırakmamak
Seğirtmek = Arkasından koşmak
Sıralı gedüklü = Tertipli, intizamlı
Sızgıç = Kemikli et kavurması
Siğseda = Issız, sessiz
Sağukluk-Sirkecen = Semizotu
Şalakçı = Meyveyi çok seven
Şipirdek = Çok övünen
Udlanmak = Utanmak
Vitlemek = Başkasına karşı kışkırtmak
Gıymuk = Diken
Gölbez = Köpek yavrusu
İlistir = Kevgir
Per = Diş kiri
Kapcuk = Zayıf kişi
Ulaşuk = Nişanlı
Kavut = Kavrulmuş, çekilmiş buğday unu
Kısnet = Pinti, cimri
Yanıllı = Sırt
Maşrapa = Saplı su kabı, bardak
Kümele (Gümele) = Topraktan kulübe
Miskenetli kişi = Girişken, halde hatırda olan
Ömel = Küçük çukur, kuyu
Örüklemek = Tepeleme doldurmak
Örüm garim olmak = Birbirine tutkun, bağlı olmak
Ötana = Amca karısı
Pakla = Fasulye
Pança pança = İri iri, yaprak yaprak
Patırna = çok şişman kimse
Paysımak = Önem vermemek
Pırtpıt pırpıt = Çok eski, yırtık
Pısmak = Sinmek, korkudan saklanmak
Sacıyak = Üçgen şeklinde ayaklı altında ateşle üstünde yemek pişen demir aygıt
Sorak = Çocuklara tülbent içinde lokum, incir, üzüm verip emdirilen nesne
Sumsuk = Yumruk
Sürgüç = Bulaşık bezi
Sürneşmek = İddialaşmak
Sümtük = Aç gözlü, pis boğaz
Şallak, şapalak = Çıplak, donsuz
Tuymuna konuşmak = Gelişi güzel, şuursuzca konuşma
Yamgüllüye gitmek = Yapılan işin, söylenen sözün boşa gitmesi, takdir edilmemesi
Üğüm üğüm olmak = Pişirilenin kıtır, kıtır ağızda eriyen hali
Natır = Tellak, hamam görevlisi (Kadın)
Teltük = Alıngan
Tonç = Evlek kenarındaki set, tümsek
Tap tapı gibi olmak = Hamurun pişerken kabarması
Çördüğü = Küçük armut
Cöddürük = Kısa boylu veya küçük çocuk
Çemkürmek = Sert karşılık vermek
Cartlak = Çok konuşan
Cümcük hamuru = Ev makarnası
Cümcük = Çimdik
Çamsıtmak = Laf vurdurmak
Çöğdürmek = Bir yere eğilmek, erkek çocuk işeme şekli
Höddelek çıkarmak = Sorun çıkarmak
Höşük = İçi geçmiş, ihtiyar
Hüy hüyden = Havadan, hiç yoktan
Kemçük ağızlı = Dudakları ince olan
Şibik = Saçları yapışık olan
Şipi = Hamura yağ sürmede kullanılan çubuk ucunda bez
Tekelek gibi olan = Şişman kişi, kütük gibi
Tosya pazarı = Perşembe günü
Tepşer = Yufkaların kurumaya başlaması
Teç = Leğen
Deyhaa = İşte orada
Devdala = Yaramaz, kırıcı yıkıcı
Gaham = Akraba
Gağşamak = Eskimek, gevşemek
Sındı = Makas
Pığsık pığsık kokmak = Kötü pis kokmak
İvirini civirini sormak = Bütün özelliklerini sormak, incelemek
İvil ivil iş yapmak = Etraflıca, maharetli iş yapmak
Enine boyuna konuşmak = Gelişi güzel her şeyi anlatmak
İliya = Değil mi?
Öşertmek = Abartmak
Össaat = Hemen, derhal
Sapır sapır dökülmek = Hepsi birden düşmek
Adamı dıngırdatmak = Alay etmek
Dinelek = Dik yürüyen, kasılan, kibirli
Div div gezmek = Çok gezmek, dolaşmak
Büzdüm = Uyuşuk, ağır hareket eden
Yerüğünü savmak = Az da olsa yemek isteğini, hevesini gidermek
Yenlicek = Hoppa, hafif meşrep
Yırtlak = Şımarık
Yoydurmak = Birinin arkasından kötü sözler söylemek (yaymak), onu rezil etmek
Yüz görümlüğü = Kıza (geline) gerdek hediyesi
Zavza = Hıyar
Zılgıt = Azar
Zibidi = Pis, kirli
Zirzop = Gelin alayındaki delikanlılar, seymen
Zımbır zımbır = İri yarı, kocaman
Zıngazınk = Ağzına kadar dolu
Zorlak olmak = El bileğinin şişmesi
Zövül zövül = Kaba kaba yürümek
Gahırlanmak = Üzülmek
Gaysaklanmak = Hamur üstünün sertleşmesi
Gıdibiyos (Kıtibiyos) = Cimri
Gazbağı = Çocuk önlüğü
Essah mı? = Sahi mi? Hakiki mi?
Felfers iş görmek = Gelişi güzel, üstün körü iş yapmak
Emsiz = Beceriksiz, aciz
Eksik etek = Kadın
Doluk = Avurt
Domuşmak = Somurtmak
Çönmek = Yere çömelmek
Çir akmak = Az akmak
Coluk = Hindi
Çullama = Yumurtalı ekmek kızartması
Çalkama = Tereyağı, pudra şekeri, un çırpılarak yapılan çocuk maması
Cızlama = Krep ( koca görmez, … büyüten)
Cıynak = Yemelik ot
Cibban cibban = diyerek çocuklara el çırptırılır
Döngel = Muşmula
Deröğnü tutuşmak = Çok üzülmek, iyi yanmak
Bikleğeç = Yufkayı çevirmek için tahta aygıt
Bıldır = Geçen yıl
Buymak = Üşümek
Bi mağb(f)ir = Uzun bir zaman
Börtmek = Terlemek veya az haşlamak
Bezeni = Don kemeri, uçkurluk
Baadesüz = Çirkin
Boğaz hörgücü = Boğazına düşkün
Bellemek = Öğrenmek
Bayli, Baylan = Artık, Bari
Ben düşmek = İncir, üzüm v.s olgunlaşmaya başlaması
Basıratı bağlanmak = Dili tutulmak, anlatamamak
Bacagaşı = ocak üstündeki dar ufak raf
Bağardak = Çocuğu salıncağa, beşiğe enlemesine bağlayan bez
Aylı günlü = Gebe
Arı gülü = Gelincik
Ayran gönüllü = Çabuk fikir değiştiren
Angut = Sersem
Aşlamak = Katmak, eklemek
Ayakyolu = Apteshane
Avuz = Doğuran ineğin ilk sütü
Ameskene Eriği = Küçük siyah erik
Alaca aş = Bulgur, mercimek karışımı biraz sulu yemek, lapa
Alasan talasan olmak = Karma karışık olmak
Abuğundan = Ansızın, birden bire
Ağnin = Ağbisinin
Ağsak = Topal
Ahraz = Dilsiz
Adalar gödeler gibi = Şiş, bütün vücudun şişmesi
Abul abul yürümek = Kabaca yürümek
Arasta = Çarşı
Akarsu = Bir nevi inci dizisi
Ahmak ıslatan = İnce ve sürekli yağmur
Amenna = Kabul anlamında kullanılır, iyi
Annının çatı çatlamış = Terbiyesiz, ahlaksız
Avsunlamak = Hastaya okuyup üflemek
Susam = Zambak
Şahaniçi = Odanın bir ayak yüksek kısmı, pencere önü
Garsambalığa gelmek = Bir karışıklık ortamı olmak
Azımı çoğa say = Maddi gücüm bu kadarına yetti
Gatır inatlı = inadından vazgeçmeyen
Gaba gaslak iş yapmak = Üstün körü, özensiz yapmak
Devrülesice = Allah cezanı versin gibi bir beddua
Çöğdürü çüş = Tahterevalli
Deröğnü tutuşmak = İçi yanmak, çok üzülmek
Mışırıkta bırakmak = Arada kalmak, sonucu belirlenmemek
Göde bakla = Bakla
Höyküre höyküre ağlamak = İçi yanarak şiddetli ağlamak
İndallah olsun = Pes etme ifadesi. Peki senin dediğin gibi olsun gibi
Çözen çözen gelmek = Arka arkasına gelen kişiler
Şaşma nidaları = Abarii – viii – amaniii – aboov – abu

NOT:
Çankırı’ya Has Kelimeleri derleyen Sayın Nesrin Karpuzcu Şentürk’ün notlarına sadık kalarak, alfabetik sıra dikkate alınmadan sayfaya eklenmiştir.

Paylaşım için, Sayın Nesrin Karpuzcu Şentürk’e teşekkürler.

İ.Zencirci

The following two tabs change content below.
İbrahim ZENCİRCİ

İbrahim ZENCİRCİ

İbrahim ZENCİRCİ

Latest posts by İbrahim ZENCİRCİ (see all)

comments

Related posts